Online psikolojik danışmanlık etkili mi? Araştırmalar ve ilk görüşmede sizi neler bekliyor

Online psikolojik danışmanlık, özellikle son yıllarda pek çok kişi için ruh sağlığı desteğine ulaşmanın en pratik yolu hâline geldi. Küçük çocuğu olan, yoğun çalışan, farklı bir şehirde ya da ülkede yaşayan ebeveynler için yol, trafik ve bakıcı ayarlamak gibi engelleri ortadan kaldırıyor. Yine de görüşmelerin başında sık duyduğum bir soru var: "Ekran üzerinden gerçekten aynı etkiyi sağlar mı?" Bu yazıda, bu sorunun bilimsel cevabını ve Yuva Psikolojisi'nde sürecin nasıl ilerlediğini anlatıyorum.

Araştırmalar ne söylüyor?

Görüntülü görüşme ile terapi

Annie Backhaus ve arkadaşlarının görüntülü görüşme (videokonferans) yoluyla yürütülen psikoterapi üzerine yaptığı sistematik derleme, bu yöntemin farklı yaş grupları ve farklı psikolojik sorunlar için uygulanabilir olduğunu, danışanların memnuniyetinin genel olarak yüksek olduğunu ve sonuçların yüz yüze terapiyle karşılaştırılabilir düzeyde olduğunu gösterdi.

İnternet temelli terapi ile yüz yüze terapi

Per Carlbring ve arkadaşlarının güncellenmiş meta-analizi, farklı psikiyatrik ve bedensel rahatsızlıklar için internet temelli bilişsel davranışçı terapi ile yüz yüze bilişsel davranışçı terapiyi doğrudan karşılaştıran çalışmaları bir araya getirdi. Sonuçlar, iki yöntemin etkililiğinin eşdeğer olduğunu gösterdi. Bu meta-analiz yalnızca görüntülü görüşmeyle sınırlı olmasa da, psikolojik desteğin dijital ortamda da etkili biçimde sunulabileceğini gösteren önemli bir kanıttır.

Peki ya terapötik ilişki?

Psikoterapi araştırmalarının en tutarlı bulgularından biri, danışan ile terapist arasındaki ilişkinin, yani terapötik ittifakın, sonuç üzerinde önemli bir etkisi olduğudur. Christoph Flückiger ve arkadaşlarının 295 çalışmayı ve 30.000'den fazla danışanı kapsayan meta-analizi, güçlü bir terapötik ittifakın farklı terapi yaklaşımlarında, farklı sorunlarda ve farklı ülkelerde daha iyi terapi sonuçlarıyla ilişkili olduğunu doğruladı.

Bu nedenle "ekran ilişkiyi zayıflatır mı?" sorusu çok yerinde bir sorudur. Susan Simpson ve Corinne Reid'in bu soruyu doğrudan ele alan derlemesi, görüntülü görüşmeyle yürütülen terapilerde terapötik ittifakın yüz yüze terapiyle benzer düzeyde kurulabildiğini gösterdi. Bazı danışanlar, kendi evlerinin tanıdık ortamında olmanın açılmayı kolaylaştırdığını bile ifade ediyor.

Online danışmanlık kimler için uygun değil?

Online danışmanlık pek çok kişi için etkili bir seçenek olsa da her durum için uygun değildir. Amerikan Psikoloji Derneği'nin (APA) tele-psikoloji uygulama ilkeleri, uzaktan hizmet sunmadan önce bu yöntemin danışan için uygun olup olmadığının değerlendirilmesini öneriyor. Örneğin:

• Akut kriz, intihar riski ya da kendine veya başkasına zarar verme riski olan durumlar,
• Yakın tıbbi takip ya da yatarak tedavi gerektiren durumlar,
• Görüşmeyi güvenli ve özel bir alanda yapmanın mümkün olmadığı koşullar,

online danışmanlıktan çok yüz yüze ve daha yoğun bir destek gerektirebilir. İlk görüşmede, ihtiyacınızın online danışmanlıkla karşılanıp karşılanamayacağını birlikte değerlendiririz; gerekirse sizi uygun bir kaynağa yönlendiririm.

Yuva Psikolojisi'nde süreç nasıl ilerliyor?

Randevu. Web sitesi üzerinden size uygun bir saat seçerek randevu talebinizi iletiyorsunuz. Talebiniz onaylandığında, görüşme bağlantısı e-posta ile size gönderiliyor.

Görüşme. Görüşmeler Google Meet üzerinden yapılıyor ve 50 dakika sürüyor. Bilgisayarınızdan tarayıcı üzerinden, telefonunuzdan ise Google Meet uygulamasıyla, size gönderilen bağlantıya tıklayarak katılabilirsiniz.

İlk görüşme. İlk görüşmenin amacı, sizi ve ihtiyaçlarınızı tanımaktır. Bu görüşmede genellikle şunları konuşuruz:

• Sizi danışmanlığa getiren konu ve bu konunun hayatınızı nasıl etkilediği,
• Ebeveynlik desteği için geldiyseniz, çocuğunuzun gelişimi ve ailenizin günlük yaşamı,
• Süreçten beklentileriniz ve hedefleriniz,
• Görüşmelerin sıklığı, gizlilik ve sürecin işleyişi.

İlk görüşmenin sonunda, nasıl bir yol izleyeceğimizi birlikte belirleriz. Sizin için de soru sormak ve bu sürecin size uygun olup olmadığını değerlendirmek için bir fırsattır; terapötik ilişki iki yönlüdür.

Gizlilik. Görüşmelerde paylaştıklarınız, psikologların etik ilkeleri ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde gizli tutulur.

Görüşmeye nasıl hazırlanabilirsiniz?

Sessiz ve özel bir alan bulun. Kimsenin sizi duymayacağı, rahatça konuşabileceğiniz bir oda seçin. Evde bu mümkün değilse, park edilmiş bir araba bile iyi bir seçenek olabilir.

Kulaklık kullanın. Kulaklık hem ses kalitesini artırır hem de konuşmaların gizliliğini korur.

Bağlantınızı önceden kontrol edin. Görüşmeden birkaç dakika önce internet bağlantınızı, kameranızı ve mikrofonunuzu kontrol edin.

Çocuklar için bir plan yapın. Küçük çocuğunuz varsa, görüşme süresince onunla ilgilenecek birini ayarlamak, sizin görüşmeye tam olarak odaklanabilmenizi sağlar. Bu 50 dakika, sizin için ayrılmış bir zamandır.

Görüşme öncesi ve sonrası kendinize birkaç dakika tanıyın. Görüşmeye hemen bir iş toplantısından geçmek ya da görüşmenin hemen ardından yoğun bir işe dönmek yerine, kendinize kısa bir geçiş zamanı ayırın.

Bir not defteri bulundurun. Görüşmede konuşmak istediğiniz konuları önceden not etmek ya da görüşmeden sonra aklınızda kalanları yazmak faydalı olabilir.

Son söz

Araştırmalar, online psikolojik danışmanlığın uygun durumlarda yüz yüze danışmanlıkla karşılaştırılabilir bir etkililiğe sahip olduğunu gösteriyor. Ama sonuçta en önemli şey, kendinizi anlaşılmış ve güvende hissettiğiniz bir ilişki içinde olmanızdır. Bir adım atmayı düşünüyorsanız, ilk görüşme bu ilişkinin size uygun olup olmadığını görmek için iyi bir başlangıç olabilir.

Kaynaklar

• American Psychological Association. (2013). Guidelines for the practice of telepsychology. American Psychologist, 68(9), 791–800. doi:10.1037/a0035001
• Backhaus, A., Agha, Z., Maglione, M. L., Repp, A., Ross, B., Zuest, D., Rice-Thorp, N. M., Lohr, J., & Thorp, S. R. (2012). Videoconferencing psychotherapy: A systematic review. Psychological Services, 9(2), 111–131. doi:10.1037/a0027924
• Carlbring, P., Andersson, G., Cuijpers, P., Riper, H., & Hedman-Lagerlöf, E. (2018). Internet-based vs. face-to-face cognitive behavior therapy for psychiatric and somatic disorders: An updated systematic review and meta-analysis. Cognitive Behaviour Therapy, 47(1), 1–18. doi:10.1080/16506073.2017.1401115
• Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., & Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta-analytic synthesis. Psychotherapy, 55(4), 316–340. doi:10.1037/pst0000172
• Simpson, S. G., & Reid, C. L. (2014). Therapeutic alliance in videoconferencing psychotherapy: A review. Australian Journal of Rural Health, 22(6), 280–299. doi:10.1111/ajr.12149